Border collie — 10 ważnych rzeczy, które musisz wiedzieć

Szukasz kumpla na dobre i na złe, który zawsze będzie stał za Tobą murem? Border collie to bardzo inteligentna, pracowita rasa, która zapewni Ci niekończące się przygody. To jeden z najmądrzejszych psów świata, dlatego trzeba poświęcać mu dużo czasu i dobrze wykorzystać energię, którą wprost tryska. Wtedy stanie się naprawdę oddanym członkiem rodziny. Jeśli jednak zaniedbasz szkolenie albo nie zapewnisz mu dość bodźców, może wywrócić Twoją rodzinę do góry nogami. Dlatego przyjrzymy się specyfice tej rasy i wyjaśnimy, jak zrobić z border collie idealnego psiego towarzysza.

10 rzeczy, które musisz wiedzieć o border collie

• Border collie potrzebuje co najmniej 60 minut aktywności fizycznej albo umysłowej dziennie. Jeśli uprawiasz sport, zabieraj go ze sobą na bieganie albo niech biegnie obok, kiedy jedziesz na rowerze. Idealnym zajęciem są dla niego agility, dog dancing i inne psie sporty, w których jest blisko opiekuna i musi z nim współpracować. Ze względu na pracowitość i oddanie coraz częściej pracuje też jako pies przewodnik albo w służbach policji czy ratowników.

• Ten pies nie może zacząć się nudzić — jeśli nie może się wyszaleć, zacznie szukać sobie innej „rozrywki”. Możesz się wtedy spodziewać niszczenia rzeczy, uporczywego szczekania i nieposłuszeństwa.

• Jak przy każdym szczeniaku, pamiętaj, że socjalizacja to podstawa zadowolonego życia Twojego i Twojego psa. Tylko tak wychowasz spokojnego i zrównoważonego psa, który nie będzie przesadnie reagował na bodźce z otoczenia. Niewystarczająca socjalizacja może się objawić nawet u tak przyjaznego psa, jakim bez wątpienia jest border collie, lękliwością, która przerodzi się w agresję.

• Ci psi pracoholicy są maksymalnie lojalni wobec opiekuna, ale od początku potrzebują ustalonych zasad i muszą wiedzieć, czego od nich oczekujesz. Inaczej budzi się w nich niezależność, której kiedyś wymagano od tych psów pasterskich. Dlatego trzeba ustalić stały plan dnia.

• Jak większość psów, także border collie cierpią na choroby dziedziczne. Są szczególnie podatne na choroby stawów i oczu oraz na padaczkę. Ryzyko zmniejszysz, kupując psa z rodowodem, co zdecydowanie polecamy.

• Ogólnie odradza się nadmierne obciążanie psów w pierwszym roku życia. Pies nie powinien biegać po twardej nawierzchni i powinien też unikać skoków ze zbyt dużej wysokości (wyskakiwania z samochodu, kanapy czy łóżka).

• Border collie należy do ras średniej wielkości. Odpowiednio do tego wyglądają koszty. Pierwszą dużą inwestycją będzie zakup psa — to około 3600–4500 zł. Kolejne wydatki to opieka weterynaryjna, karma, przysmaki i inne niezbędne rzeczy (kojec, legowisko, miski, smycze, obroże…) — licz się z co najmniej 2700 zł rocznie.

• Rasa wyróżnia się piękną sierścią. Trzeba ją jednak wyczesywać co najmniej raz w tygodniu.

• Trzymanie go w mieszkaniu w mieście jest możliwe — to rasa towarzyska i zależna od opiekuna, więc bliskość człowieka mu służy, ale trzeba mu zapewnić dość ruchu. Będzie zadowolony, jeśli będziesz z nim chodzić na otwarte tereny (do parków, na plac szkoleniowy).

• Choć nie jest urodzonym stróżem, głośno ostrzega przed każdym nowym człowiekiem w okolicy, co w pewnych okolicznościach może być problemem.

Charakter

Mówiąc z lekką przesadą, border collie to psi pracoholik. Ten pupil musi gdzieś wyładować niewyczerpane pokłady energii — i wyładuje je z Tobą albo bez Ciebie. Niesamowicie inteligentna, pojętna i oddana rasa: tak wygląda border collie, jakiego znamy. Z wysoką inteligencją wiąże się jednak także niezależność, do której kiedyś go wychowywano. Jako pies pasterski musiał umieć sobie radzić sam, dlatego ważne jest, żeby pokazać mu, że teraz może polegać na Tobie. Na jego oddanie i lojalność trzeba jednak zasłużyć, nie da się ich wymusić. Kiedy wyczuje, że jesteś pewnym siebie opiekunem, którego polecenia mają ręce i nogi, będzie chętnie współpracował. Border collie będą oddane Tobie i całej rodzinie, a jednocześnie zachowają dystans wobec obcych, do których najpierw muszą nabrać zaufania. Zwykle mają świetne relacje z dziećmi, dlatego są idealnym kumplem dla rodziny. Z charakteru są bystre, uważne i zrównoważone, rzadko bywają nerwowe czy agresywne. Na pewno nie są żadnymi psimi zabijakami.

Zdrowie

Choć border collie należą do tzw. „zdrowych” ras, są choroby, które nie omijają także ich. Do najczęstszych chorób border collie należą:

• Dysplazja stawu biodrowego: to choroba dziedziczna, która dotyka tylnych kończyn. Może prowadzić nawet do zwyrodnienia stawów, przez które ruch sprawia zwierzęciu ból. Dobrą profilaktyką dysplazji jest nieprzeciążanie psa w okresie wzrostu (długie spacery, skoki wzwyż, bieganie po twardej nawierzchni). Nie mniej ważna jest jakość karmy, i to co najmniej przez pierwsze 12 miesięcy. Choć wartościowe jedzenie więcej kosztuje, ta inwestycja na pewno Ci się opłaci. To, co zaoszczędzisz na karmie, mogłoby Cię później kosztować dużo więcej u weterynarza. Zaleca się też zrobić psu prześwietlenie między 12. a 16. miesiącem życia. Właśnie w tym wieku można wykryć dysplazję, co pozwala w porę zmienić styl życia psa i zacząć skuteczną profilaktykę.

• Padaczka: to choroba dziedziczna, którą jednak mogą wywołać bodźce zewnętrzne. Pies chory na padaczkę miewa dość dramatycznie wyglądające napady, podczas których ogarniają go drgawki i może mu nawet grozić utrata oddechu. Tej choroby nie da się wyleczyć, ale dobra wiadomość jest taka, że istnieją leki, które łagodzą jej przebieg. Z psem chorym na padaczkę radzimy regularnie chodzić do weterynarza i na bieżąco monitorować jego stan zdrowia.

• Postępujący zanik siatkówki: choroba dziedziczna opisana u wielu ras psów, która objawia się stopniowym zwyrodnieniem siatkówki oka i prowadzi aż do ślepoty. Można ją wykryć, zanim rozwinie się w pełni — pies zaczyna wtedy gorzej widzieć o zmroku i w nocy.

• Neuronalna ceroidolipofuscynoza: choroba neurodegeneracyjna, która może się ujawnić już u rocznego psa. Na początku daje łagodne objawy w postaci gorszej koordynacji, ale kończy się całkowitym paraliżem. To choroba dziedziczna, dlatego koniecznie bierz szczeniaka z hodowli, która bada swoje psy pod jej kątem.

• Zespół uwięzionych neutrofili (Trapped Neutrophil Syndrome): to choroba białych krwinek, które nie uwalniają się prawidłowo do krwi, przez co zawodzi układ odpornościowy psa. Choroba jest dziedziczna: nosicielem jest mniej więcej co ósmy badany border collie, ale choruje tylko szczenię, którego oboje rodzice są nosicielami. Objawia się zwykle już przed ukończeniem 4 miesięcy.

Wychowanie border collie, czyli jak zapewnić psu odpowiednie zajęcie

W ludzkim świecie border collie nazywano by pracoholikiem. My możemy to potwierdzić z własnego doświadczenia. Dodalibyśmy jednak, że border collie to pomysłowe urwisy, które potrafią wymyślić każdą psotę. Ta rasa dosłownie kipi energią, która musi znaleźć celowe ujście. Dlatego to idealny pies dla aktywnych ludzi, którzy lubią stale zajmować psa, uczyć go nowych rzeczy i poświęcać mu dużo uwagi.

To rasa nie tylko towarzyska, ale i pracująca, więc border collie trzeba zapewnić zajęcie. Czy zabierzesz go na bieganie, czy będzie Ci towarzyszył na wędrówce, czy postanowisz uprawiać z nim psie sporty (dog dancing, agility, frisbee), musisz go porządnie zmęczyć, żeby nie szukał rozrywki gdzie indziej. Możesz go przy tym zmęczyć nie tylko fizycznie, ale i umysłowo — dzięki wrodzonej inteligencji border collie są mistrzami w rozwiązywaniu łamigłówek, które mogą je zająć na długie godziny.

U szczeniąt trzeba dawkować ilość ruchu. Ich kości i stawy dopiero się rozwijają, dlatego nie pozwalaj im biegać po twardej nawierzchni (chodnik, betonowe boisko). Nieodpowiednie są też skoki.

Ten pies będzie potrzebował jasnego rytmu dnia, konsekwencji i cierpliwości. Przede wszystkim jednak pozytywnych metod szkolenia — pamiętaj, że ze smakołykiem w kieszeni wszystko pójdzie znacznie lepiej niż z przymusem. Pod presją mógłby się wręcz zablokować i trudno byłoby Ci odzyskać jego zaufanie.

Pamiętaj: wszystkiego, co kiedyś zechcesz z psem robić, ucz go od początku. Przyzwyczajaj go do noszenia na rękach, dotykania oczu i uszu czy na przykład rozciągania łap. U weterynarza będzie to bezcenne. Ucz go zasad obowiązujących w Twoim domu i nie idź na ustępstwa — trudno będzie mu je potem wyjaśniać i czegoś go oduczać.

Od samego początku intensywnie zajmij się szkoleniem i socjalizacją. Border collie są przyjazne z natury, ale trzeba im pokazać, że mogą ufać innym — dopiero gdy wszystko sobie „obwąchają”, mogą normalnie funkcjonować. Dlatego zabieraj je wszędzie, dokąd się wybierasz; ważne, żeby nie bały się obcych ludzi, zwierząt ani otoczenia. Powinny radzić sobie we wszystkich sytuacjach, w które zamierzasz je wprowadzać, więc od początku pozwól psu jeździć komunikacją miejską i samochodem, oswajaj go z hałasem czy na przykład z różnymi nawierzchniami. Przy tym musisz mieć nad psem pełną kontrolę, dlatego warto rozważyć szkolenie z posłuszeństwa.

W wychowaniu małego psiego kumpla bardzo pomaga plac szkoleniowy albo psie przedszkole, gdzie może stopniowo przyzwyczajać się do kontaktu z innymi psami. Tylko tak zyskasz psiego przyjaciela o naprawdę stabilnym charakterze.

Stosunek do dzieci i innych zwierząt

Border collie to idealny pies rodzinny — bez problemu żyją z innymi ludźmi, dziećmi i zwierzętami, ważne jest jednak, żeby od początku ustalić zasady i się ich trzymać. Przy tym nie tylko jego będziesz uczyć, jak ma się zachowywać w rodzinie, ale nauczysz też poszczególnych członków rodziny, jak mają się zachowywać wobec niego.

Przede wszystkim ucz dzieci, jak mają się obchodzić z psem. Jak i gdzie go głaskać i czego z nim nie robić. Nawet jeśli masz pewność, że Twój czworonożny pupil nigdy nic by nie zrobił, radzimy nie zostawiać go samego z małymi dziećmi. Nigdy nie wiadomo, jak pies może się zachować w sytuacji, której nie zna i która będzie dla niego nieprzyjemna. Taką samą radę dałby Ci każdy dobry kynolog — zwierzę to po prostu zawsze zwierzę.

W border collie wciąż żyją geny psów pasterskich, więc mogą się u nich ujawnić skłonności pasterskie. Dlatego ważne, żeby od razu wytłumaczyć psu, że Twoich dzieci na pewno paść nie będzie. Kiedy zacznie trącać dzieci nosem albo podszczypywać je w pięty, to znak, że chce pilnować swojego stada — konsekwentnym szkoleniem łatwo go jednak tego oduczysz.

Podstawą współżycia z innymi zwierzętami w domu, ale też z obcymi zwierzętami, jest socjalizacja. Tylko jeśli od małego będzie się bawić z innymi, będzie umiał się z nimi dogadać także jako starszy pies. Musi sam przećwiczyć komunikację w zwierzęcym świecie, żeby wiedział, jak się zachować w danej sytuacji, i żeby później przy każdym nieporozumieniu nie atakował w obronie własnej.

Koszty utrzymania

Pod względem finansowym border collie należy do ras bardziej wymagających. Za szczeniaka z rodowodem zapłacisz średnio około 3600–4500 zł, ale na tym się nie kończy. Podstawowa wyprawka — legowisko, miski, zabawki, pierwsza karma i akcesoria do szkolenia — może kosztować około 900 zł.

Przez całe życie psa musisz oczywiście uwzględnić w budżecie kluczową pozycję, czyli jedzenie. Zależnie od aktywności fizycznej border collie zjada orientacyjnie od 6 do 9 kg suchej karmy miesięcznie. W praktyce oznacza to, że jeśli chcesz, żeby pies jadł dobrze (sucha karma od około 20 zł za kg), karma będzie kosztować około 270–360 zł miesięcznie.

Kolejną dużą pozycją jest weterynarz, a jego koszt trudno przewidzieć z góry. Jeśli pies jest zdrowy i potrzebuje tylko szczepień czy odrobaczania, może to być około 360 zł rocznie. Jeśli jednak przy nagłych problemach konieczne będzie leczenie, nawet jeden zabieg może kosztować na przykład około 1800 zł.

Jeśli do tego będziesz z psem uprawiać sport, jeździć na wycieczki i wystawy, pojawi się też szereg kosztów pośrednich. W naszym przykładzie ich nie wyliczamy, bo u każdego opiekuna są bardzo indywidualne.

Podsumowanie:

Karmienie i pielęgnacja

Border collie nie jest w ogóle wymagający w pielęgnacji. Jak u każdego psa, podstawą prawidłowego wzrostu i zdrowego stylu życia jest dobra karma — u dorosłego border collie na przykład sucha karma dla psów średnich ras. U szczeniąt radzimy zostać przy karmie, do której przyzwyczaiła je hodowczyni, i dopiero stopniowo ewentualnie przechodzić na karmę wyższej jakości. Szczeniak je 4–5 razy dziennie, a rocznemu psu można już bez problemu podzielić dzienną porcję na 2 posiłki. Pamiętaj przy tym, że po jedzeniu pies powinien chwilę odpocząć — intensywny wysiłek mógłby wywołać skręt żołądka. Ilość suchej karmy jest indywidualna, odczytasz ją z opakowania, ale najczęściej może wynosić od 200 do 300 g dziennie, zależnie od aktywności, wieku i masy ciała psa. W przeliczeniu na wartość energetyczną to ok. 750–1100 kcal. Jeśli wydaje Ci się, że pies jest niedożywiony albo przeciwnie, ma nadwagę, możesz to skonsultować z weterynarzem albo samodzielnie skorygować porcję.

W pierwszym roku życia psa radzimy też przyzwyczajać go do różnych rodzajów karmy (surowe mięso, różne smaki suchej karmy, mokra karma, suszone mięso…).

Pielęgnacja sierści jest ważna. Raz w tygodniu dobrze jest porządnie wyczesać border collie. Linienia spodziewaj się zwłaszcza wiosną, kiedy pies zrzuca zimową sierść. W tym okresie możesz go wyczesywać też częściej. Jeśli chodzi o kąpiel, obowiązuje uniwersalna zasada: kąpać trzeba tylko psa, który jest brudny. Z naszego doświadczenia zdarza się to tylko kilka razy w roku.

Nie mniej ważne jest przycinanie pazurów. Na bieżąco sprawdzaj też, czy uszy i oczy są czyste. Jeśli pies drapie się po uszach albo mocno łzawią mu oczy, może to być stan zapalny. Jeśli cokolwiek Cię zaniepokoi, idź z nim do weterynarza.

Wygląd

Średniej wielkości pies o atletycznej, równomiernie umięśnionej sylwetce, w kilku wariantach kolorystycznych — taki jest border collie. Psy dorastają do wzorcowego wzrostu 53 cm i masy 20 kg, suki są trochę mniejsze. Dobrze owłosiony ogon średniej długości na końcu zawija się do góry. Kufa zwęża się w kierunku nosa, a uszy są średniej wielkości. Charakterystyczne są przede wszystkim uważne oczy, które utrzymują stały kontakt z opiekunem. Sierść jest średniej długości albo krótka, z podszerstkiem, w umaszczeniu czarno-białym, brązowo-białym i rudym.

Hodowle border collie

Jeśli planujesz kupić border collie, radzimy sprawdzić, czy któraś z poniższych hodowli nie ma akurat miotu.

AMBRA

Kennel draco bohemia

DEVON EXE

BORDER KOLIE BE ORLICA

CZECH EFEBIE

MATTER OF THE HEART

BORDER COLLIE CLUB