Karmienie surowym mięsem to w gruncie rzeczy naturalny sposób żywienia psów. Często określa się je jako BARF (Biologically Appropriate Raw Food — biologicznie odpowiednia surowa dieta). Ten sposób żywienia stara się jak najbardziej zbliżyć do naturalnej diety psowatych i zyskuje coraz większą popularność wśród opiekunów psów. Wahasz się, czy karmienie surowym mięsem jest dla psa odpowiednie i bezpieczne? W naszym artykule znajdziesz wszystkie istotne informacje.
Czy pies może jeść surowe mięso?
Tak, pies może jeść surowe mięso, ale trzeba zadbać o jakość i właściwe zbilansowanie diety. Surowe mięso jest naturalną częścią psiego jadłospisu i zawiera wartościowe składniki odżywcze. Konieczne jest jednak przestrzeganie zasad higieny, wybieranie świeżego mięsa ze sprawdzonych źródeł i podawanie odpowiednich gatunków:
Wołowina zawiera wysoki udział wartościowego białka (około 20%), jest też bogata w żelazo, cynk oraz witaminy B12 i B6. Wspiera tworzenie czerwonych krwinek i regenerację mięśni. Sprawdza się jako podstawa dziennej porcji dla zdrowych, aktywnych psów.
Mięso z indyka jest lekkostrawne, ma niską zawartość tłuszczu (około 1–3%) i wysoki udział białka. Zawiera selen i niacynę, co wspiera odporność oraz zdrowie skóry. Idealne dla psów z wrażliwym trawieniem albo z nadwagą.
Jagnięcina to świetne źródło aminokwasów i wartościowych tłuszczów, zawiera witaminy z grupy B i cynk. Często jest dobrze tolerowana przez psy z alergią pokarmową, dlatego wykorzystuje się ją w dietach hipoalergicznych.
Ryby są naturalnie bogate w kwasy omega-3 (EPA i DHA), które wspierają zdrową sierść, skórę, mózg i serce. Zawierają też witaminę D, jod i selen. Idealne jako uzupełnienie klasycznego mięsa.
Mięso z królika jest dietetyczne i niskotłuszczowe (około 2–4% tłuszczu), z wysokim udziałem białka. Zawiera witaminę B12, fosfor i potas. Odpowiednie dla psów z alergiami albo kłopotami trawiennymi, bo jest bardzo dobrze strawne.
Mięso z kaczki ma wyższą zawartość tłuszczu (nawet 8–10%), ale też wartościowego białka. Jest bogate w witaminę B1, żelazo i cynk. Sprawdza się zwłaszcza u psów aktywnych, szczeniąt albo psów w rekonwalescencji, które potrzebują więcej energii.
Jakie mięso i inne produkty nie nadają się do karmienia psa surową dietą?
Nie nadaje się wieprzowina, która może zawierać wirus choroby Aujeszky'ego, śmiertelnej dla psów. Dla psów nie jest też zbyt odpowiednia dziczyzna. Surowa dziczyzna może bowiem zawierać włośnie albo tasiemce, zwłaszcza mięso dzików i jeleni.
Zamrożenie na co najmniej tydzień w temperaturze –18 °C lub niższej niszczy w mięsie tasiemce. Na włośnie w dziczyźnie (zwłaszcza z dzika) mrożenie nie działa jednak niezawodnie — takie mięso podawaj psu tylko po obróbce termicznej. Dodatkowo, jeśli zwierzę zostało upolowane z broni palnej, mięso może zawierać resztki ołowiu, co może być dla psa toksyczne. Niektóre psy mogą też mieć kłopot z trawieniem dziczyzny ze względu na wysoką zawartość białka.
Przy karmieniu surową dietą unikaj też cebuli, czosnku, awokado i winogron — te produkty są dla psa toksyczne. Oczywiście nie podawaj psu także czekolady, która również może być bardzo niebezpieczna, ani innych nieodpowiednich produktów, takich jak słodycze, słone przekąski czy przyprawione „ludzkie” dania.
Ryzyko związane z karmieniem surowym mięsem
Żeby karmienie surowym mięsem było dla psa bezpieczne i zdrowe, trzeba pomyśleć też o ryzyku, które się z nim wiąże. Zobacz te najczęstsze:
Możliwe skażenie bakteryjne
Surowe mięso może zawierać bakterie takie jak salmonella czy E. coli. Mrożenie ich nie niszczy — ryzyko zmniejsza przede wszystkim higiena. Ważne jest też dokładne mycie miski po każdym posiłku, a jeśli pies nie zje od razu, surowe mięso wyrzuć i nie chowaj go na później.
Ryzyko niezbilansowanej diety
Przy karmieniu surowym mięsem trzeba pamiętać, że samo mięso nie jest kompletną dietą. Żeby dieta była zbilansowana, konieczne jest dodanie kolejnych składników.
1. Mięso mięśniowe, kości i podroby
Składniki pochodzenia zwierzęcego powinny stanowić 85–95% dziennej porcji. Pies nie powinien jednak dostawać wyłącznie czystego mięsa mięśniowego — trzeba je uzupełnić podrobami i kośćmi.
Szczegółowy podział składników zwierzęcych:
Mięso mięśniowe: 70–80% masy dziennej porcji. Mięso mięśniowe jest dla psa głównym źródłem białka i energii. Podroby: 5–10% masy dziennej porcji (w tym wątroba maks. 5%). Podroby dostarczają psu potrzebnych witamin i składników mineralnych. Odpowiednie są wątroba, nerki, śledziona, płuca czy serce.
Kości: 10–15% masy dziennej porcji. Surowe kości są ważnym źródłem wapnia. Gotowane kości są dla psów niebezpieczne, bo mogą się rozłupywać i powodować urazy.
2. Warzywa i owoce
Warzywa i owoce to kolejna ważna część zdrowej miski. Stanowią 5–10% masy dziennej porcji. Do odpowiednich należą zwłaszcza marchew, cukinia, szpinak i dynia.
3. Oleje
Dobry olej należy do dodatków, które razem stanowią najwyżej 5% masy dziennej porcji — olej z łososia dawkuj według tabeli poniżej. Oleje zapewniają wchłanianie składników odżywczych i są źródłem wartościowych tłuszczów. Odpowiedni jest olej z łososia, lniany albo kokosowy.
4. Suplementy diety
Przy karmieniu surowym mięsem często konieczna jest suplementacja. Psom karmionym surową dietą może brakować wapnia, cynku, manganu, jodu i miedzi albo witamin D, E i z grupy B. Długotrwałe niedobory nie muszą się od razu ujawnić, ale mogą prowadzić do problemów skórnych, łamliwości sierści, osłabionej odporności, dolegliwości stawowych albo obniżonej witalności. Regularna suplementacja pomaga tym kłopotom zapobiegać. Przy wyborze suplementów uwzględnij indywidualne potrzeby, wiek i stan zdrowia psa. Podpowiedzią może być poniższa tabela.
Składnik dodatkowy | Problem / cel | Dawka na kg masy psa | Przybliżona dawka dla psa o masie 10 kg |
Chudy twaróg albo kefir | Dodatkowe źródło wapnia i białka | 2–3 g/kg | 20–30 g (około 1 łyżka stołowa) |
Glukozamina | Wsparcie sprawności stawów i ochrona chrząstek | 20–40 mg/kg | 200–400 mg (około 1/8 łyżeczki*) |
Siarczan chondroityny | Wsparcie pracy stawów i elastyczności chrząstek | 5–10 mg/kg | 50–100 mg (zwykle dawkuje się przez dokładne ważenie albo w kapsułkach) |
Działanie przeciwzapalne, zdrowa skóra i stawy | 0,5 ml/kg | 5 ml (1 łyżeczka) | |
MSM (metylosulfonylometan) | Zmniejszenie stanu zapalnego i wsparcie zdrowia stawów | 50–100 mg/kg | 500–1000 mg (około 1/4 łyżeczki*) |
Kurkumina | Działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne wsparcie stawów | 15–20 mg/kg | 150–200 mg (około 1/16 łyżeczki*) |
Koenzym Q10 | Wsparcie energii komórkowej i działanie antyoksydacyjne | 1–2 mg/kg | 10–20 mg (zwykle dostarczany w kapsułkach) |
Boswellia serrata | Działanie przeciwzapalne i wsparcie stawów | 5–10 mg/kg | 50–100 mg (zwykle dawkuje się przez dokładne ważenie albo w kapsułkach) |
*Uwaga do przeliczeń na łyżeczki i łyżki: przybliżone odpowiedniki objętościowe przyjmują, że 1 łyżeczka to około 5 ml, a 1 łyżeczka proszku waży mniej więcej 3 g. Dokładne wartości mogą się różnić w zależności od gęstości preparatu.
Tę tabelę można dalej dopasowywać do indywidualnych potrzeb psa. Zanim wprowadzisz suplementy do jadłospisu, zalecamy konsultację z weterynarzem albo specjalistą od żywienia zwierząt.
Ryzyko urazu gotowanymi kośćmi
Jak już wspominaliśmy, gotowane kości są niebezpieczne, bo pękają i mogą spowodować wewnętrzne urazy albo niedrożność jelit. Surowe kości mogą być odpowiednie, ale trzeba je starannie dobierać.
Odpowiednie są na przykład miękkie chrząstki (choćby stawy kolanowe), kości wołowe i cielęce oraz szyje kacze lub indycze, które zawierają chrząstkę i dobrze się je rozgryza.
Nieodpowiednie są drobne kości rurowe, które mogą się rozłupywać, oraz kości małych zwierząt, które mogą być ostre. Szyje i skrzydełka kurczaka podawaj tylko na surowo i pod nadzorem.
Ile surowego mięsa może dostać pies?
Ilość surowego pokarmu, którą pies powinien dostawać, zależy od jego wieku, aktywności, metabolizmu i stanu zdrowia. Zwykle dzienna porcja mieści się w przedziale 2–3% docelowej masy ciała psa, ale może się różnić zależnie od indywidualnych potrzeb.
Szczenięta i młode rosnące psy (do 12 miesięcy)
Dzienna porcja: 4–6% masy ciała.
Szczenięta potrzebują więcej energii i składników odżywczych na wzrost, dlatego zaleca się większą dzienną porcję.
Karmienie powinno być rozdzielone na 3–4 porcje dziennie ze względu na mniejszą pojemność żołądka.
Psy dorosłe o przeciętnej aktywności (1–7 lat)
Dzienna porcja: 2–3% masy ciała.
Dla psów o przeciętnej aktywności idealna porcja to około 2,5% masy psa.
Jeśli pies łatwo przybiera na wadze, porcja powinna być raczej przy dolnej granicy.
Jeśli pies chudnie, można porcję nieco zwiększyć.
Psy aktywne i pracujące (sportowe, myśliwskie, ratownicze)
Dzienna porcja: 3–6% masy ciała.
Psy aktywne mają większe zapotrzebowanie energetyczne i potrzebują więcej białka i tłuszczu. Na przykład psy zaprzęgowe zimą mogą dostawać nawet 6% swojej masy ciała.
Psy starsze i mniej aktywne (7+ lat)
Dzienna porcja: 1,5–2,5% masy ciała
Starsze psy mają wolniejszy metabolizm i jeśli nie są aktywne, mogą łatwo przybierać na wadze.
Postaw na dobre białko, ale przy niższej zawartości tłuszczu (np. zamiast wołowiny wybieraj mięso z indyka).
Przykład dla psa dorosłego o masie 20 kg:
2% masy ciała → 400 g karmy dziennie.
3% masy ciała → 600 g karmy dziennie.
Pies aktywny (5%) → 1 000 g karmy dziennie.
Jak zacząć karmienie surowym mięsem?
Jeśli do tej pory karmisz psa gotowaną dietą albo suchą karmą, a chcesz przejść na karmienie surowym mięsem, nowy sposób żywienia trzeba wprowadzać z rozwagą.
Zacznij stopniowo — najpierw podawaj małą ilość surowego mięsa do karmy, do której pies jest przyzwyczajony.
Korzystaj z dobrych źródeł — wybieraj mięso od sprawdzonych dostawców, unikaj pakowanego mięsa z sieci handlowych.
Łącz mięso z innymi składnikami — stopniowo zmniejszaj porcję dotychczasowej karmy, a do surowego mięsa dodawaj warzywa, oleje i witaminy.
Obserwuj reakcje psa — zmiany w kale albo sierści mogą sygnalizować, że dietę trzeba skorygować. W razie jakichkolwiek wątpliwości poradź się specjalisty ds. żywienia psów.
Właściwe przechowywanie mięsa — surowe mięso przechowuj w zamrażarce w temperaturze –18 °C lub niższej. Najlepiej podziel porcje z góry na woreczki albo pojemniki według dziennej porcji, żeby dało się je łatwo rozmrozić w miarę potrzeby.
Rozmrażanie — mięso rozmrażaj powoli, najlepiej w lodówce (na przykład przez noc), i nigdy nie zamrażaj go ponownie. Rozmrożone mięso zużyj w ciągu 1–2 dni i trzymaj w chłodzie.
Przestrzegaj higieny — po kontakcie z surowym mięsem zawsze dokładnie myj ręce, blaty i miski, żeby nie przenieść bakterii.
Przykładowe przepisy przy karmieniu surowym mięsem
Poniżej przygotowaliśmy dla Ciebie kilka przepisów BARF z różnymi rodzajami mięsa. Te przepisy są ułożone dla dorosłego psa o masie 25–30 kg. Ile pokarmu powinien przyjmować Twój pies, przeczytasz w naszym kolejnym artykule Porcja karmy dla psa.
Rodzaj BARF | Mięso mięśniowe | Kości mięsne | Wątróbka | Pozostałe podroby | Owoce i warzywa | Dodatki |
Kurczak | 700 g — piersi z kurczaka albo mięso z ud | 100 g — szyje kurczaka (z delikatnymi kośćmi) | 50 g — wątróbka kurza | 50 g — serce kurze | 100 g — 50 g marchew, 25 g jabłko, 25 g świeży szpinak | Olej rybny: 200 mg, witamina E: 50 mg, probiotyki według zaleceń |
Wołowina | 700 g — polędwica wołowa albo chude mięso mięśniowe | 100 g — żebra wołowe | 50 g — wątróbka wołowa | 50 g — serce wołowe | 100 g — 55 g dynia, 45 g borówki | Glukozamina w razie potrzeby, omega-3 (olej rybny): 200 mg, witamina C: 50 mg |
Kaczka | 700 g — piersi z kaczki | 100 g — szyja kaczki | 50 g — wątróbka kacza | 50 g — serce kacze | 100 g — 65 g jabłko, 35 g marchew | Omega-3 (olej rybny): 200 mg, witamina E: 50 mg, selen według zaleceń |
Indyk | 700 g — piersi z indyka | 100 g — szyja indyka | 50 g — wątróbka indycza | 50 g — serce indycze | 100 g — 55 g dynia, 45 g świeży szpinak | Probiotyki |
Ryby | 700 g — filet rybny (np. łosoś, najlepiej bez skóry) | 100 g — ości (miękkie i bezpieczne, ewentualnie po zamrożeniu) | 50 g — wątróbka rybia | 50 g — serce rybie | 100 g — 65 g batat, 35 g brokuły | Olej rybny (omega-3): 200 mg, cynk według zaleceń |
Jagnięcina | 700 g — jagnięcina (np. udziec) | 100 g — żebra jagnięce | 50 g — wątróbka jagnięca | 50 g — serce jagnięce | 100 g — 50 g marchew, 25 g jabłko, 25 g świeży szpinak | Omega-3 (olej rybny): 200 mg, witamina E: 50 mg, glukozamina w razie potrzeby |
Wskazówka: Więcej inspiracji na BARF znajdziesz w naszym artykule Dieta BARF dla psa: przepisy.
Surowe mięso może być świetnym wyborem dla czworonożnych pupili, o ile jest podawane właściwie. Zadbaj o jakość mięsa, zbilansowaną dietę i wystarczające środki higieny, żeby nie narazić zdrowia psa. Więcej informacji na ten temat przeczytasz w naszym artykule o barfowaniu.
CZ
SK
PL